Lấn chiếm đất là một trong những hành vi vi phạm pháp luật đất đai phổ biến hiện nay, thường xảy ra trong quá trình sử dụng và quản lý đất đai. Vậy, lấn chiếm đất có bị đi tù không? Quy định xử phạt mới nhất năm 2026 như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể quy định của pháp luật hiện hành, giúp bạn đọc hiểu rõ bản chất hành vi và các chế tài áp dụng.

Lấn chiếm đất là gì? Trường hợp nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự năm 2026?

1. Lấn đất, chiếm đất được hiểu như thế nào?

Căn cứ pháp lý

Bài viết được phân tích dựa trên các văn bản pháp luật sau: Luật Đất đai 2024 và Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Khái niệm lấn đất

Theo khoản 31 Điều 3 Luật Đất đai 2024:

“Lấn đất là việc người sử dụng đất chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất sử dụng mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc không được người sử dụng hợp pháp diện tích đất bị lấn đó cho phép.”

Từ quy định trên có thể thấy, lấn đất là hành vi làm thay đổi ranh giới thửa đất trên thực tế nhằm mở rộng diện tích sử dụng một cách trái phép. Hành vi này thường xảy ra giữa các thửa đất liền kề hoặc liên quan đến đất công.

Khái niệm chiếm đất

Mặc dù Luật Đất đai 2024 không quy định thành một điều khoản riêng, nhưng có thể hiểu chiếm đất là việc sử dụng đất trái phép trong các trường hợp như tự ý sử dụng đất khi không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc sử dụng đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của người khác mà không có sự đồng ý.

👉 Khác với lấn đất (có yếu tố dịch chuyển ranh giới), chiếm đất là sử dụng đất không có quyền. Thường xảy ra đối với đất công, đất chưa được giao hoặc đất của người khác

2. Lấn chiếm đất có bị xử phạt không?

Theo quy định pháp luật hiện hành, hành vi lấn chiếm đất là hành vi vi phạm và sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính. Ngoài việc bị áp dụng hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm.

Trong trường hợp hành vi có tính chất nghiêm trọng hoặc người vi phạm cố tình tái phạm, pháp luật còn quy định việc truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm đảm bảo tính răn đe.

Trường hợp nào lấn chiếm đất bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Căn cứ pháp lý

Theo khoản 1 Điều 228 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

“Người nào lấn chiếm đất hoặc sử dụng đất trái quy định mà đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự…”

Từ quy định trên có thể thấy, không phải mọi hành vi lấn chiếm đất đều bị xử lý hình sự ngay từ lần đầu. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra khi người vi phạm đã từng bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án về hành vi này nhưng vẫn tiếp tục tái phạm.

Đây là dấu hiệu thể hiện tính chất cố ý và mức độ nguy hiểm cao hơn của hành vi, do đó bị áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn.

Mức hình phạt đối với hành vi lấn chiếm đất

Theo Điều 228 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể bị áp dụng các mức hình phạt sau:

*Khung 01:

– Phạt tiền từ 50 – 500 triệu đồng;

– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm ;

– hoặc phạt tù từ 06 tháng – 03 năm.

* Khung 02:

– Phạt tiền 500 triệu – 02 tỷ đồng;

– hoặc phạt tù từ 02 – 07 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

+ Có tổ chức;

+ Phạm tội 02 lần trở lên;

+ Tái phạm nguy hiểm.

Có thể thấy, hành vi lấn chiếm đất không phải lúc nào cũng bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà thông thường sẽ bị xử phạt hành chính trong lần vi phạm đầu tiên.

Tuy nhiên, nếu người vi phạm không chấp hành mà tiếp tục tái phạm thì hoàn toàn có thể bị xử lý hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc.

Do đó, người sử dụng đất cần tuân thủ đúng quy định pháp luật, xác định rõ ranh giới thửa đất và tránh các hành vi tự ý lấn, chiếm đất để hạn chế rủi ro pháp lý.

Xem thêm: Điều kiện để được cấp sổ đỏ đối với đất bị lấn chiếm

Liên hệ tư vấn pháp lý – Công Ty Luật Hà Châu

Quý khách hàng cần hỗ trợ vui lòng liên hệ:

📞 Hotline: 096 432 1234 | 0835691234
📧 Email: luathachau@gmail.com
🌐 Website: luathachau.vn | luatsuquangtri.net

📍 Trụ sở chính: Số 02H, đường Vũ Quang, phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh
📍 Chi nhánh Quảng Trị: Số 169 Lý Nam Đế, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị
📍 Chi nhánh Nghệ An: Số 88 Phạm Đình Toái, phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An
📱 Fanpage: Luật Hà Châu – Luật Sư Tư Vấn Pháp Luật Trực Tuyến
🎥 YouTube: @luathachau_luatsuhatinh22

Công ty Luật Hà Châu – Đồng hành cùng quyền lợi hợp pháp của bạn!