Nhiều doanh nghiệp thắc mắc Công ty Cổ phần có bắt buộc phải thành lập ban kiểm soát không và nếu không có Ban Kiểm soát thì có bị xử phạt hay không. Đây là vấn đề quan trọng vì cấu trúc quản trị không đúng quy định có thể khiến công ty bị xử phạt và buộc phải tổ chức lại. Bài viết dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ các mô hình quản trị, điều kiện được miễn và mức xử phạt theo pháp luật hiện hành.

Công ty Cổ phần có bắt buộc phải thành lập ban kiểm soát không?

1. Quy định về mô hình quản trị công ty cổ phần

Điều 137 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định công ty cổ phần được lựa chọn một trong hai mô hình quản trị. Mỗi mô hình đi kèm điều kiện cụ thể về nhân sự và cơ cấu để đảm bảo tính minh bạch và giám sát nội bộ.

Cụ thể:

Mô hình có Ban Kiểm Soát

“a) Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Trường hợp công ty cổ phần có dưới 11 cổ đông và các cổ đông là tổ chức sở hữu dưới 50% tổng số cổ phần của công ty thì không bắt buộc phải có Ban kiểm soát;”

Ở mô hình này, Ban Kiểm soát là cơ quan giám sát độc lập đối với hoạt động quản lý và tài chính của công ty. Tuy nhiên, pháp luật cho phép doanh nghiệp không bắt buộc phải thành lập Ban Kiểm soát nếu công ty có dưới 11 cổ đông và tổng số cổ phần do các tổ chức nắm giữ dưới 50%.

Mô hình không có Ban Kiểm Soát

“b) Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Trường hợp này ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị. Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban kiểm toán quy định tại Điều lệ công ty hoặc quy chế hoạt động của Ủy ban kiểm toán do Hội đồng quản trị ban hành.”

Doanh nghiệp có thể lựa chọn mô hình này nếu muốn tinh gọn bộ máy. Tuy nhiên, để thay thế vai trò giám sát, Hội đồng quản trị phải có ít nhất 20% thành viên độc lập và phải thành lập Ủy ban Kiểm toán trực thuộc. Ủy ban Kiểm toán đảm nhận nhiệm vụ kiểm soát nội bộ thay cho Ban Kiểm soát và phải được quy định rõ trong Điều lệ hoặc quy chế hoạt động của công ty.

2. Khi nào công ty cổ phần được miễn thành lập Ban Kiểm Soát?

Công ty cổ phần chỉ được miễn thành lập Ban Kiểm soát khi đồng thời đáp ứng hai điều kiện sau:

+ Số lượng cổ đông dưới 11;

+ Tỷ lệ cổ phần do tổ chức sở hữu dưới 50%.

=>Nếu thiếu một trong hai điều kiện, công ty vẫn phải có Ban Kiểm soát hoặc chuyển sang mô hình có Ủy ban Kiểm toán theo đúng quy định pháp luật.

3. Mức xử phạt nếu công ty không có Ban Kiểm Soát theo quy định

Nghị định 122/2021/NĐ-CP quy định rõ mức xử phạt đối với trường hợp tổ chức quản trị không đúng mô hình. Đây là rủi ro doanh nghiệp thường gặp khi không xác định đúng điều kiện của mình.

Trường hợp công ty không thuộc đối tượng được miễn tổ chức Ban kiểm soát theo Điều 137 Luật Doanh nghiệp nhưng lại không áp dụng đúng một trong hai mô hình trên, công ty có thể bị xử phạt theo Điều 53 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, cụ thể:

1. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi tổ chức Ban kiểm soát không đúng hoặc không đầy đủ thành phần theo quy định.

2. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

a) Không thành lập Ban kiểm soát đối với trường hợp phải thành lập Ban kiểm soát;

b) Bổ nhiệm người không đủ tiêu chuẩn và điều kiện làm Trưởng ban kiểm soát, Kiểm soát viên.

3. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc tổ chức lại Ban kiểm soát theo đúng quy định của pháp luật đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này;

b) Buộc thành lập Ban kiểm soát theo quy định của pháp luật đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm a khoản 2 Điều này;

c) Buộc miễn nhiệm Trưởng ban Kiểm soát, Kiểm soát viên không đủ tiêu chuẩn và điều kiện đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm b khoản 2 Điều này.”

Phạt khi tổ chức Ban Kiểm soát không đúng quy định

Nếu công ty có Ban Kiểm soát nhưng không đúng thành phần hoặc không đủ số lượng theo quy định, mức phạt từ 20 đến 30 triệu đồng. Đây là lỗi phổ biến khi bổ nhiệm thiếu nhân sự hoặc không bảo đảm tiêu chuẩn của Kiểm soát viên.

Phạt khi không thành lập Ban Kiểm Soát

Đối với công ty bắt buộc phải có Ban Kiểm soát nhưng không thành lập, mức phạt từ 30 đến 50 triệu đồng. Mức phạt tương tự cũng áp dụng khi công ty bổ nhiệm Trưởng Ban Kiểm soát hoặc Kiểm soát viên không đủ tiêu chuẩn.

Biện pháp khắc phục hậu quả

Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp có thể bị buộc thành lập hoặc tổ chức lại Ban Kiểm soát, hoặc buộc miễn nhiệm thành viên không đủ điều kiện. Đây là biện pháp bắt buộc nhằm đưa doanh nghiệp về đúng mô hình quản trị theo luật.

4. Doanh nghiệp cần làm gì để tránh bị xử phạt?

Doanh nghiệp cần rà soát mô hình quản trị hiện tại, xác định số lượng cổ đông, tỷ lệ sở hữu của các tổ chức và cơ cấu của Hội đồng quản trị. Việc lựa chọn mô hình phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của cổ đông và nhà đầu tư.

Nếu công ty muốn vận hành mà không có Ban Kiểm soát, doanh nghiệp phải đảm bảo có thành viên HĐQT độc lập và thành lập Ủy ban Kiểm toán theo đúng quy định. Ngược lại, nếu duy trì mô hình có Ban Kiểm soát, công ty phải đảm bảo các thành viên đáp ứng tiêu chuẩn về chuyên môn và điều kiện pháp lý.

Dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp từ Công ty Luật Hà Châu

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực doanh nghiệp, đầu tư, tố tụng và tư vấn thường xuyên, Công ty Luật Hà Châu tự hào là đơn vị đồng hành pháp lý tin cậy cho hàng nghìn khách hàng cá nhân và tổ chức trên toàn quốc. Chúng tôi cung cấp giải pháp pháp lý toàn diện, đảm bảo tính chuẩn xác, kịp thời và tối ưu nhất cho mọi tình huống phát sinh trong hoạt động kinh doanh.

Luật Hà Châu hỗ trợ chuyên sâu trong:

– Tư vấn mô hình tổ chức và quản trị công ty theo Luật Doanh nghiệp;

– Rà soát, xây dựng Điều lệ, Quy chế hoạt động HĐQT, Ban Kiểm soát, Ủy ban Kiểm toán;

– Tư vấn cơ cấu cổ đông, quyền và nghĩa vụ cổ đông, chuyển nhượng vốn;

– Đại diện làm việc với cơ quan nhà nước trong các vấn đề pháp lý liên quan;

– Tư vấn và thực hiện các thủ tục tố tụng, giải quyết tranh chấp doanh nghiệp, kinh doanh – thương mại;

– Cung cấp dịch vụ pháp lý trọn gói cho doanh nghiệp từ giai đoạn thành lập đến vận hành và tái cấu trúc.

Với phương châm “Uy tín – Tận tâm – Hiệu quả”, chúng tôi luôn cam kết mang đến giải pháp pháp lý phù hợp nhất, đồng thời giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro và nâng cao năng lực quản trị.

Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn chi tiết về các vấn đề pháp lý, tổ chức bộ máy, văn bản tư pháp hoặc các thủ tục tố tụng liên quan, vui lòng liên hệ:

Xem thêm: Hồ sơ đăng ký thành lập công ty cổ phần

Liên hệ tư vấn pháp lý – Công Ty Luật Hà Châu

Quý khách hàng có nhu cầu tư vấn chi tiết về các văn bản tư pháp, tổ chức bộ máy Tòa án, hoặc các thủ tục tố tụng liên quan, xin vui lòng liên hệ:

📞 Hotline: 096 432 1234
📧 Email: luathachau@gmail.com
🌐 Website: luathachau.vn | luatsuquangbinh.vn | luatsuquangtri.net

📍 Trụ sở chính: Số 02H, đường Vũ Quang, phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh
📍 Chi nhánh Quảng Trị: Số 169 Lý Nam Đế, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị
📍 Chi nhánh Nghệ An: Số 88 Phạm Đình Toái, phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An
📱 Fanpage: Luật Hà Châu – Luật Sư Tư Vấn Pháp Luật Trực Tuyến
🎥 YouTube: @luathachau_luatsuhatinh22